{"id":665,"date":"2025-05-07T12:38:55","date_gmt":"2025-05-07T12:38:55","guid":{"rendered":"https:\/\/taniyaq.az\/?p=665"},"modified":"2025-05-07T12:38:55","modified_gmt":"2025-05-07T12:38:55","slug":"marie-kuru-kimdir","status":"publish","type":"post","link":"https:\/\/taniyaq.az\/marie-kuru-kimdir\/","title":{"rendered":"Marie K\u00fcr\u00fc kimdir?"},"content":{"rendered":"<p class=\"\" data-start=\"390\" data-end=\"544\"><span class=\"relative -mx-px my-[-0.2rem] rounded px-px py-[0.2rem] transition-colors duration-100 ease-in-out\">Marie K\u00fcr\u00fc (1867\u20131934), Pol\u015fa \u0259silli frans\u0131z fizik v\u0259 kimya\u00e7\u0131d\u0131r.<\/span> <span class=\"relative -mx-px my-[-0.2rem] rounded px-px py-[0.2rem] transition-colors duration-100 ease-in-out\">O, radioaktivlik sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlarla tan\u0131n\u0131r v\u0259 bu sah\u0259d\u0259ki i\u015fl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 iki d\u0259f\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/span> <span class=\"relative -mx-px my-[-0.2rem] rounded px-px py-[0.2rem] transition-colors duration-100 ease-in-out\">Marie K\u00fcr\u00fc, h\u0259m\u00e7inin Paris Universitetind\u0259 professor v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan ilk qad\u0131n olmu\u015fdur.<\/span><\/p>\n<h2 data-start=\"546\" data-end=\"573\">\u018fsas elmi nailiyy\u0259tl\u0259ri<\/h2>\n<ul data-start=\"575\" data-end=\"890\">\n<li class=\"\" data-start=\"575\" data-end=\"674\">\n<p class=\"\" data-start=\"577\" data-end=\"674\"><strong data-start=\"577\" data-end=\"594\">Radioaktivlik<\/strong>: <span class=\"relative -mx-px my-[-0.2rem] rounded px-px py-[0.2rem] transition-colors duration-100 ease-in-out\">Marie K\u00fcr\u00fc, uran duzlar\u0131n\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcalanman\u0131 ara\u015fd\u0131raraq &#8220;radioaktivlik&#8221; terminini elm\u0259 g\u0259tirmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"676\" data-end=\"785\">\n<p class=\"\" data-start=\"678\" data-end=\"785\"><strong data-start=\"678\" data-end=\"705\">Yeni elementl\u0259rin k\u0259\u015ffi<\/strong>: <span class=\"relative -mx-px my-[-0.2rem] rounded px-px py-[0.2rem] transition-colors duration-100 ease-in-out\">O, \u0259r v\u0259 elmi t\u0259r\u0259fda\u015f\u0131 Pierre K\u00fcr\u00fc il\u0259 birlikd\u0259 polonium v\u0259 radium elementl\u0259rini k\u0259\u015ff etmi\u015fdir.<\/span><\/p>\n<\/li>\n<li class=\"\" data-start=\"787\" data-end=\"890\">\n<p class=\"\" data-start=\"789\" data-end=\"890\"><strong data-start=\"789\" data-end=\"810\">Nobel m\u00fckafatlar\u0131<\/strong>: <span class=\"relative -mx-px my-[-0.2rem] rounded px-px py-[0.2rem] transition-colors duration-100 ease-in-out\">1903-c\u00fc ild\u0259 Fizika \u00fczr\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131n\u0131 Pierre K\u00fcr\u00fc v\u0259 Henri Becquerel il\u0259 payla\u015fm\u0131\u015f, 1911-ci ild\u0259 is\u0259 Kimya \u00fczr\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr.<\/span><\/p>\n<\/li>\n<\/ul>\n<h3 class=\"\" data-start=\"892\" data-end=\"919\">Marie K\u00fcr\u00fcn\u00fcn elmi irsi<\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"921\" data-end=\"1039\"><span class=\"relative -mx-px my-[-0.2rem] rounded px-px py-[0.2rem] transition-colors duration-100 ease-in-out\">Marie K\u00fcr\u00fcn\u00fcn radioaktivlik sah\u0259sind\u0259ki t\u0259dqiqatlar\u0131, tibbd\u0259 x\u0259r\u00e7\u0259ng m\u00fcalic\u0259sind\u0259 istifad\u0259 olunan radioterapiyan\u0131n \u0259sas\u0131n\u0131 qoymu\u015fdur.<\/span> <span class=\"relative -mx-px my-[-0.2rem] rounded px-px py-[0.2rem] transition-colors duration-100 ease-in-out\">Onun elmi irsi, h\u0259m\u00e7inin qad\u0131nlar\u0131n elm sah\u0259sind\u0259ki rolunun art\u0131r\u0131lmas\u0131na b\u00f6y\u00fck t\u0259sir g\u00f6st\u0259rmi\u015fdir<\/span><\/p>\n<h3 class=\"\" data-start=\"516\" data-end=\"552\">K\u00fcr\u00fc c\u00fctl\u00fcy\u00fcn\u00fcn elmi \u0259m\u0259kda\u015fl\u0131\u011f\u0131<\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"554\" data-end=\"883\">Marie K\u00fcr\u00fc h\u0259yat yolda\u015f\u0131 Pierre K\u00fcr\u00fc il\u0259 birg\u0259 radioaktiv madd\u0259l\u0259rin t\u0259bi\u0259tini \u00f6yr\u0259nm\u0259y\u0259 ba\u015flam\u0131\u015fd\u0131. Onlar tonlarla uran filizind\u0259n radium v\u0259 polonium kimi madd\u0259l\u0259ri ay\u0131rmaqla, bu elementl\u0259rin g\u00fccl\u00fc radioaktiv x\u00fcsusiyy\u0259tl\u0259r\u0259 malik oldu\u011funu s\u00fcbut etdil\u0259r. Bu k\u0259\u015ffl\u0259r radioaktivliyin tibbi v\u0259 texnoloji t\u0259tbiql\u0259rinin \u0259sas\u0131n\u0131 qoydu.<\/p>\n<h3 class=\"\" data-start=\"885\" data-end=\"916\">Qad\u0131nlar \u00fc\u00e7\u00fcn ilham m\u0259nb\u0259yi<\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"918\" data-end=\"1224\">Marie K\u00fcr\u00fc yaln\u0131z elm al\u0259minin deyil, eyni zamanda qad\u0131nlar\u0131n da azad \u015f\u0259kild\u0259 t\u0259hsil almas\u0131n\u0131n v\u0259 elm\u0259 qat\u0131lmas\u0131n\u0131n simvoludur. O, Nobel m\u00fckafat\u0131 alm\u0131\u015f ilk qad\u0131n olmaqla yana\u015f\u0131, iki f\u0259rqli elm sah\u0259sind\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131 qazanan ilk v\u0259 yegan\u0259 insand\u0131r. Bu, onun n\u0259 q\u0259d\u0259r g\u00fccl\u00fc v\u0259 \u0259zmkar oldu\u011funu g\u00f6st\u0259rir.<\/p>\n<h3 class=\"\" data-start=\"1226\" data-end=\"1258\">M\u00fcharib\u0259 d\u00f6vr\u00fcnd\u0259 f\u0259aliyy\u0259ti<\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"1260\" data-end=\"1542\">Birinci D\u00fcnya M\u00fcharib\u0259si zaman\u0131 Marie K\u00fcr\u00fc portativ rentgen cihazlar\u0131 haz\u0131rlayaraq c\u0259bh\u0259 b\u00f6lg\u0259l\u0259rin\u0259 g\u00f6nd\u0259rmi\u015f, minl\u0259rl\u0259 \u0259sg\u0259rin x\u0259sar\u0259tl\u0259rinin d\u00fczg\u00fcn diaqnozu v\u0259 m\u00fcalic\u0259sin\u0259 \u015f\u0259rait yaratm\u0131\u015fd\u0131r. Bu xidm\u0259tl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 yaln\u0131z alim kimi deyil, humanist kimi d\u0259 b\u00f6y\u00fck r\u0259\u011fb\u0259t qazanm\u0131\u015fd\u0131r.<\/p>\n<h3 class=\"\" data-start=\"1544\" data-end=\"1579\">\u00d6l\u00fcm\u00fc v\u0259 elmi irsinin qorunmas\u0131<\/h3>\n<p class=\"\" data-start=\"1581\" data-end=\"1908\">Uzun ill\u0259r radiasiya il\u0259 birba\u015fa i\u015fl\u0259diyin\u0259 g\u00f6r\u0259 Marie K\u00fcr\u00fc <strong data-start=\"1641\" data-end=\"1660\">aplazik anemiya<\/strong> adl\u0131 x\u0259st\u0259likd\u0259n v\u0259fat etmi\u015fdir. Onun \u015f\u0259xsi \u0259\u015fyalar\u0131 bu g\u00fcn d\u0259 y\u00fcks\u0259k radioaktivlik da\u015f\u0131d\u0131\u011f\u0131 \u00fc\u00e7\u00fcn x\u00fcsusi qoruma alt\u0131nda saxlan\u0131l\u0131r. Parisd\u0259 yerl\u0259\u015f\u0259n Panth\u00e9on m\u0259b\u0259dind\u0259 d\u0259fn olunan ilk qad\u0131n alimdir v\u0259 bu, Fransada \u0259n y\u00fcks\u0259k ehtiram g\u00f6st\u0259ricisidir.<\/p>\n","protected":false},"excerpt":{"rendered":"<p>Marie K\u00fcr\u00fc (1867\u20131934), Pol\u015fa \u0259silli frans\u0131z fizik v\u0259 kimya\u00e7\u0131d\u0131r. O, radioaktivlik sah\u0259sind\u0259 apard\u0131\u011f\u0131 t\u0259dqiqatlarla tan\u0131n\u0131r v\u0259 bu sah\u0259d\u0259ki i\u015fl\u0259rin\u0259 g\u00f6r\u0259 iki d\u0259f\u0259 Nobel m\u00fckafat\u0131na layiq g\u00f6r\u00fclm\u00fc\u015fd\u00fcr. Marie K\u00fcr\u00fc, h\u0259m\u00e7inin Paris Universitetind\u0259 professor v\u0259zif\u0259sind\u0259 \u00e7al\u0131\u015fan ilk qad\u0131n olmu\u015fdur. \u018fsas elmi nailiyy\u0259tl\u0259ri Radioaktivlik: Marie K\u00fcr\u00fc, uran duzlar\u0131n\u0131n yayd\u0131\u011f\u0131 \u015f\u00fcalanman\u0131 ara\u015fd\u0131raraq &#8220;radioaktivlik&#8221; terminini elm\u0259 g\u0259tirmi\u015fdir. Yeni elementl\u0259rin k\u0259\u015ffi: [&hellip;]<\/p>\n","protected":false},"author":2,"featured_media":666,"comment_status":"open","ping_status":"open","sticky":false,"template":"","format":"standard","meta":{"footnotes":""},"categories":[27],"tags":[],"class_list":{"0":"post-665","1":"post","2":"type-post","3":"status-publish","4":"format-standard","5":"has-post-thumbnail","7":"category-alim"},"_links":{"self":[{"href":"https:\/\/taniyaq.az\/api\/wp\/v2\/posts\/665","targetHints":{"allow":["GET"]}}],"collection":[{"href":"https:\/\/taniyaq.az\/api\/wp\/v2\/posts"}],"about":[{"href":"https:\/\/taniyaq.az\/api\/wp\/v2\/types\/post"}],"author":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taniyaq.az\/api\/wp\/v2\/users\/2"}],"replies":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taniyaq.az\/api\/wp\/v2\/comments?post=665"}],"version-history":[{"count":2,"href":"https:\/\/taniyaq.az\/api\/wp\/v2\/posts\/665\/revisions"}],"predecessor-version":[{"id":671,"href":"https:\/\/taniyaq.az\/api\/wp\/v2\/posts\/665\/revisions\/671"}],"wp:featuredmedia":[{"embeddable":true,"href":"https:\/\/taniyaq.az\/api\/wp\/v2\/media\/666"}],"wp:attachment":[{"href":"https:\/\/taniyaq.az\/api\/wp\/v2\/media?parent=665"}],"wp:term":[{"taxonomy":"category","embeddable":true,"href":"https:\/\/taniyaq.az\/api\/wp\/v2\/categories?post=665"},{"taxonomy":"post_tag","embeddable":true,"href":"https:\/\/taniyaq.az\/api\/wp\/v2\/tags?post=665"}],"curies":[{"name":"wp","href":"https:\/\/api.w.org\/{rel}","templated":true}]}}